Welke schildersezel past bij jou? Zo kies je het juiste type en formaat

Een schildersezel koop je maar eens in de zoveel jaar, en juist daarom is het lastig kiezen. Staand of op tafel, hout of aluminium, 120 of 175 cm: de modellen lijken op elkaar, maar het verkeerde type staat binnen een maand in de weg of wiebelt op het verkeerde moment. In deze gids lees je per type voor wie hij bedoeld is, zodat je in één keer de ezel kiest die bij jouw manier van schilderen past.

De vier typen schildersezels

Alle schildersezels doen in de kern hetzelfde: ze houden je werk op de juiste hoogte en onder de juiste hoek, zodat jij je handen vrij hebt en met afstand naar je schilderij kunt kijken. Toch zijn er vier duidelijk verschillende typen, elk met een eigen doel. Wie het type kent, heeft de keuze al voor driekwart gemaakt.

De atelierezel

De atelierezel is het zwaarste type, meestal gebouwd als een H-vormig frame met een brede voet. Hij staat muurvast, draagt grote doeken en is bedoeld voor een vaste plek in een atelier of hobbykamer. Dat is meteen ook het nadeel: hij is fors, je zet hem niet even opzij en voor de meeste huiskamers is hij simpelweg te groot. Kies dit type alleen als je een vaste schilderplek hebt en regelmatig op groot formaat werkt.

De A-frame ezel

De A-frame ezel, ook wel lyre-ezel genoemd, heeft een driehoekige opbouw op drie poten. Hij is het compromis tussen stabiliteit en ruimte: stevig genoeg voor de doekformaten waar de meeste hobbyschilders op werken, en na het schilderen klapt hij smal op, zodat hij achter een kast of in een hoek past. Voor thuis is dit verreweg het meest praktische type, en de staande ezels van 120, 150 en 175 cm in ons assortiment zijn om precies die reden zo gebouwd.

De veldezel

De veldezel of driepoot is gemaakt om mee te nemen. Dunne poten, laag gewicht en meestal een draagtas erbij. Hij is minder stabiel dan een atelierezel of A-frame, maar dat hoeft ook niet: buiten werk je doorgaans op kleiner formaat en bouw je de ezel elke sessie opnieuw op. Waar je bij een veldezel precies op let, lees je verderop in deze gids.

De tafelezel

De tafelezel is een kleine ezel die op je tafel of bureau staat. Hij is er voor klein werk, voor wie weinig ruimte heeft en voor technieken waarbij je toch al zittend werkt, zoals aquarel. Het is bovendien het voordeligste instapmodel: je hebt al een houten tafelezel voor ongeveer een tientje.

Welke hoogte kies je bij een staande ezel?

Bij een staande ezel telt maar één regel echt: het midden van je doek hoort ongeveer op ooghoogte te hangen. Hangt je werk te laag, dan buig je je nek en schilder je krom; hangt het te hoog, dan trek je je schouders op. Allebei voel je na een uur. De hoogte van de ezel bepaalt hoeveel speling je hebt om dat goed af te stellen.

• 120 cm: geschikt voor zittend schilderen en voor kinderen. Compact, licht en snel opgezet, maar voor een volwassene die staand wil werken aan de krappe kant.
• 150 cm: de allrounder. Hoog genoeg om staand te schilderen op de gangbare doekformaten, en ook zittend werk je er prettig aan. Twijfel je tussen de maten, kies dan deze.
• 175 cm: voor grote doeken en voor wie vrijwel altijd staand werkt. De extra hoogte betekent dat ook een groot doek met het midden op ooghoogte kan hangen. Dit formaat is daarnaast mooi als presentatie-ezel voor een schilderij dat af is.

Alle drie de hoogtes zijn verstelbaar en inklapbaar. In de collectie schildersezels vind je ze naast elkaar, samen met de tafelmodellen en de veldezels, zodat je de maten direct kunt vergelijken.

Wanneer is een tafelezel de betere keuze?

Een tafelezel wint het van een staande ezel in drie situaties. Je werkt klein, bijvoorbeeld op paneeltjes of doekjes tot zo'n 40 cm. Je hebt weinig ruimte en wilt je spullen na het schilderen in een la of op een plank kunnen opbergen. Of je schildert met aquarel: daarbij werk je vrijwel vlak of onder een lichte hoek, zodat het water niet naar beneden zakt, en dan is een groot staand model eerder onhandig dan behulpzaam.

Let bij het kiezen op één ding dat vaak misgaat: tafelezels worden verkocht op de maat van de ezel zelf, niet op de maat van het doek dat erop past. Een model van 18x30 cm is dus 18 cm breed en 30 cm hoog. Wil je op doeken van rond de 30 cm werken, kies dan liever een maatje groter, zodat het doek stevig geklemd staat en je bij de randen kunt. Wij voeren drie maten, van 18x30 via 23x40 tot 27x50 cm, zodat je de ezel op je werkformaat kunt afstemmen.

Onderschat ook de tweede rol van een tafelezel niet: het is een display. Een afgemaakt schilderijtje, een menukaart op een feest of een ingelijste foto op een expositietafel staat er netjes op. Het kleinste model wordt om die reden net zo vaak als presentatiestandaard gekocht als om op te schilderen.

Hout, metaal of aluminium?

Na het type en het formaat bepaalt het materiaal waar je ezel het beste tot zijn recht komt.

• Hout is warm om te zien, stevig en klassiek. Het is het standaardmateriaal voor binnen. Houd een houten ezel wel weg van vocht en regen, want hout kan daardoor gaan werken of vervormen. Onze staande ezels en tafelmodellen zijn allemaal van hout.
• Metaal is sterk en vormvast, en als opvouwbare driepoot uitgevoerd blijft een metalen ezel toch compact en goed draagbaar. Onze metalen veldezel is verstelbaar tot 160 cm en klapt in tot een pakket dat in de meegeleverde draagtas past.
• Aluminium is het lichtste van de drie en roest niet, en is daarmee het ideale materiaal voor buiten en onderweg. Onze aluminium veldezel is telescopisch verstelbaar tot 168 cm en komt met draagtas, waterpas en een haak waaraan je je tas kunt hangen voor extra stabiliteit.

De vuistregel is simpel: binnen kies je hout, buiten kies je metaal of aluminium. Schilder je zowel binnen als buiten, dan is de combinatie van een houten staande ezel thuis en een lichte driepoot voor onderweg op de lange duur prettiger dan één model dat beide half doet.

Buiten schilderen: hier let je op bij een veldezel

Buiten schilderen, ook wel plein air genoemd, stelt andere eisen dan een atelier. Je draagt je ezel samen met verf, penselen, palet en doek, dus elk kilo telt. Het licht verandert bovendien snel, waardoor je snel wilt kunnen opbouwen: telescopische of inklapbare poten met klemsluitingen zijn dan geen luxe maar noodzaak.

Stabiliteit vraagt buiten om een andere aanpak dan binnen. Zet de drie poten zo breed mogelijk uit en druk ze op zachte ondergrond stevig aan. Controleer of je ezel recht staat, zeker op een helling; een ingebouwde waterpas maakt dat makkelijker. En houd rekening met wind, want die is buiten de grootste vijand van je opstelling.

Veelgestelde vragen

Welke schildersezel is het beste voor een beginner?

Voor de meeste beginners is een staande houten ezel van 150 cm de beste keuze: hoog genoeg om staand te werken, geschikt voor vrijwel elk gangbaar doekformaat en na het schilderen klein op te klappen. Werk je klein, heb je weinig ruimte of wil je eerst ontdekken of schilderen iets voor je is, begin dan met een tafelezel; die kost minder en je koopt er later probleemloos een staand model naast.

Hoe hoog moet een schildersezel zijn?

De hoogte van de ezel is minder belangrijk dan de hoogte van je doek: het midden van je werk hoort ongeveer op ooghoogte te hangen. Een verstelbare ezel van 150 cm biedt daarvoor bij de meeste mensen en doekformaten genoeg bereik. Kies 175 cm als je op grote doeken werkt of als je wilt dat ook een hoog doek nog comfortabel op ooghoogte hangt, en 120 cm als je vooral zittend schildert of de ezel voor een kind koopt.

Kan ik een schildersezel ook gebruiken voor een welkomstbord of presentatie?

Ja, en dat gebeurt veel. Een staande ezel of veldezel draagt een welkomstbord op een bruiloft, een menubord bij een feest of een poster bij een presentatie, en een tafelezel werkt als display voor een klein schilderij, een ingelijste foto of een kaart. Kies voor een bord op ware grootte een model van minimaal 150 cm, dan hangt het bord op ooghoogte van je gasten en oogt de opstelling meteen verzorgd.